Jak czytać prognozy propagacyjne

Doświadczeni krótkofalowcy praktycznie codziennie śledzą prognozy propagacyjne. Na podstawie podawanych w prognozach współczynników, potrafią wyciągać wnioski, dotyczące tego, jakie będą warunki na poszczególnych pasmach. Śledzenie takich prognoz jest wręcz obowiązkiem w przypadku startów w zawodach – szczególnie startów wielopasmowych: odpowiednia interpretacja wskaźników propagacyjnych pozwala zaplanować zmiany pasm, kierunki obracania anteny w określonych godzinach itp. To jest właśnie podstawowa kwestia: umiejętność odczytywania wskaźników podawanych w prognozach propagacyjnych.

Warunki propagacyjne zależą w dużej mierze od aktywności słonecznej i tego, jak silne jest oddziaływanie zjawisk zachodzących na Słońcu na ziemską atmosferę i pole magnetyczne naszej planety. Nieco uogólniając, można powiedzieć, że wskaźniki propagacyjne opisują takie właśnie zjawiska. Poniżej zamieszczamy skrótowy, podstawowy opis wskaźników propagacyjnych z myślą o początkujących DXmanach czy też krótkofalowcach, którzy dotychczas nie posiadają uporządkowanej wiedzy na ten temat. Informacje poniższe dotyczą przede wszystkim propagacji na falach krótkich. Opisy celowo unikają technicznych terminów, wzorów z dziedziny fizyki itp. W pewnym sensie można by ten artykuł zatytułować: Czytanie prognoz propagacyjnych dla opornych.

Prognoza propagacyjna może zawierać szereg wskaźników, takich jak np. SFI, SN, K czy A. Jako przykładem prognozy propagacyjnej posłużmy się stroną http://dx.qsl.net/propagation/, na której zebrane są dynamicznie aktualizowane wskaźniki dotyczące warunków propagacyjnych. Nie opiszemy tutaj wszystkich umieszczonych na tej stronie parametrów, ale jedynie kilka z nich, które są najczęściej wykorzystywane i spotykane.

W pierwszej części tej strony widzimy wskaźniki SFI, A oraz K. Wielkości tych wskaźników są podawane na podstawie danych nadawanych przez stację WWV.  

Propagacja - wskaźniki

Na początek kilka słów wstępu na temat WWV. Jest to znak stacji należącej do Narodowego Instytutu Standardów i Technologii (NIST) Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Stacja WWV jest zlokalizowana w Fort Collins, Colorado. WWV nadaje sygnały wzorców częstotliwości i czasu na częstotliwościach 2.5, 5, 10, 15 oraz 20 MHz. Nieco więcej informacji na temat WWV można znaleźć na stronie http://www.nist.gov/pml/div688/grp40/wwv.cfm. Dla potrzeb krótkofalarskich należy wiedzieć, że stacja WWV nadaje także inne komunikaty niż wspomniane powyżej. Osiemnaście minut po każdej pełnej godzinie stacja nadaje (na podanych powyżej częstotliwościach) informacje dotyczące warunków propagacyjnych. Informacje te są także umieszczane w zasobach serwerów NIST: ftp://ftp.sec.noaa.gov/pub/latest/wwv.txt. Takie przykładowe dane propagacyjne pobrane z serwera WWV mogą wyglądać następująco: 


:Product: Geophysical Alert Message wwv.txt
:Issued: 2013 May 08 1810 UTC
# Prepared by the US Dept. of Commerce, NOAA, Space Weather Prediction Center
#
#          Geophysical Alert Message
#
Solar-terrestrial indices for 07 May follow.
Solar flux 129 and estimated planetary A-index 10.
The estimated planetary K-index at 1800 UTC on 08 May was 2.

No space weather storms were observed for the past 24 hours.

No space weather storms are predicted for the next 24 hours.


Widać, że rzeczywiście strona http://dx.qsl.net/propagation/ w przyjaznej postaci prezentuje dane z prognozy propagacyjnej WWV. W tych danych mamy trzy wskaźniki dotyczące warunków propagacyjnych: SFI, A oraz K.

SFI

SFI – czyli Solar Flux Index to współczynnik, który określa ilość cząsteczek słonecznych i siłę pola magnetycznego, docierających ze Słońca do ziemskiej atmosfery. Inaczej mówiąc, współczynnik ten określa siłę wiatru słonecznego docierającego do atmosfery ziemskiej i jego wpływ na warunki propagacyjne na falach krótkich, przede wszystkim w pasmach od 20 do 10m. SFI przyjmuje wartości od 30 do 300. Interpretując współczynnik SFI przyjmujemy, że im jest wyższy, tym lepsze są warunki propagacyjne na falach krótkich. 

  • 70: złe warunki propagacyjne.
  • 80-90: słabe warunki propagacyjne
  • 90-100: średnie warunki propagacyjne (inaczej mówiąc: może być, ale bez rewelacji)
  • 100-150: dobre warunki propagacyjne
  • >150: bardzo dobre warunki propagacyjne

Kiedy SFI przyjmuje wartości powyżej 150 warunki w pasmach od 20m do 10m są zwykle tak dobre, że nawet dysponując bardzo kompromisowymi antenami i małymi mocami, można nawiązywać wspaniałe, dalekie łączności. Takie zjawiska warto wykorzystywać, gdyż zwykle są bardzo krótkotrwałe i nie występują zbyt często. 

K-Index

K-Index jest pomiarem aktywności geomagnetycznej. Pomiar jest wykonywany w odniesieniu do warunków w teoretycznie „spokojnym dniu”, tj. warunków praktycznie bez aktywności geomagnetycznej. Wartość wskaźnika K jest uaktualniana co trzy godziny. Pomiar wskaźnika K Index jest wykonywany przez magnetometry, znajdujące się w ośrodkach badawczych w różnych częściach świata. Odczyty wykonane w poszczególnych ośrodkach różnią się między sobą, ponieważ aktywność geomagnetyczna jest także uzależniona od miejsca, w którym dokonywany jest pomiar. Pomiary wskaźnika K Index wykonane w poszczególnych ośrodkach są uśredniane, w wyniku czego otrzymujemy współczynnik określany jako Kp (planetary K Index). Dane WWV podają właśnie współczynnik Kp. Im mniejsza jest wartość tego współczynnika, tym lepsze są warunki propagacyjne na falach krótkich.

A Index

A Index jest wskaźnikiem wyznaczanym na postawie K Index. Jest wyliczany jako średnia ważona pomiarów K Index z ostatnich 24 godzin. A Index może przyjmować wartości od 0 do 400. Także Pomiary wskaźnika A Index wykonywane są w różnych częściach świata i są uśredniane, dając w efekcie wskaźnik określany jako Ap Index (planetary A Index). I faktycznie właśnie wskaźnik Ap jest podawany w prognozie propagacyjnej WWV. Podobnie jak w przypadku wskaźnika K Index, mniejsze wartości tego wskaźnika oznaczają lepsze warunki propagacyjne na falach krótkich.

Porównując wskaźniki K i A można powiedzieć, że K Index opisuje dane bardzo krótkoterminowo  - opisuje warunki panujące w danym momencie. Z kolei A Index opisuje warunki propagacyjne w dłuższej perspektywie czasu, jest więc bardziej ogólny.

SSN

Ostatnim współczynnikiem, który chcemy opisać w tym krótkim artykule jest SSN czyli Sunspot Number.    

Opisywana tutaj strona http://dx.qsl.net/propagation/ posługuje się wskaźnikiem SSN wyznaczanym przez obserwatorium NOAA czyli National Oceanic and Atmospheric Administration (Amerykańska Narodowa Służba Oceaniczna i Meteorologiczna): http://www.noaa.gov/.

SSN oznacza ilość plam widocznych na powierzchni Słońca. Plama słoneczna to obszar o dużej aktywności elektromagnetycznej. Większa ilość plam słonecznych oznacza lepszą jonizację ziemskiej atmosfery i w efekcie lepsze warunki propagacyjne na falach krótkich. Wielkość wskaźnika SSN może wahać się od 0 do 200 lub nawet wyższych wartości. Jeżeli wartość SSN zbliża się do 200 z pewnością warto wygospodarować czas na włączenie transceivera, ponieważ można spodziewać się nawiązania wielu dalekich łączności.

Mówiąc o współczynniku SSN należy pamiętać, że jego wielkość zależy od tego jak Słońce jest usytuowane względem Ziemi. Słońce obraca się wokół własnej osi wzdłuż swojego równika, a zatem obracają się także obszary, na których zlokalizowane są plamy słoneczne. Oznacza to, że obserwowane przez kilka dni duże ilości plam słonecznych (a zatem i dobra propagacja) mogą w wyniku obracania się słońca zniknąć, aby pojawić się ponownie (o ile nadal będą widoczne) po wykonaniu przez Słońce pełnego obrotu, co trwa od 18 do 25 dni.

Obserwowanie prognoz propagacyjnych jest ważne dla każdego DXmana, ale chyba szczególnie istotne jest dla tych, którzy nie posiadają silnych stacji, nie używają kierunkowych anten, nadają z miejsc o gęstej zabudowie, często z kompromisowymi antenami i niewielkimi mocami nadajników. Śledzenie prognoz propagacyjnych może pozwolić na zaplanowanie czasu pracy przy stacji – czasem może się okazać, że zamiast spotkania z przyjaciółmi na mieście, warto poświęcić czas na włączenie transceivera albo też możemy dojść do wniosku, że warto wstać rano godzinę czy dwie wcześniej przed pójściem do pracy, bo może to oznaczać, że w naszym logu znajdzie się kilka fantastycznych, poszukiwanych DXów.

Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Więcej w tej kategorii:

Artykuły powiązane

Wyślij zgłoszenie

Strona internetowa SP DX Clubu w połowie kwietnia 2016 przeszła znaczną reorganizację, związaną z przeniesieniem całej zawartości na nowy system zarządzania treścią. Dołożono wielu starań, aby wszystko działało poprawnie, ale zawsze w takich sytuacjach (przy ograniczonych zasobach osobowych) mogą pojawić się błędy, niedoskonałości i niedociągnięcia.

Jeśli dostrzegłeś jakiś błąd czy usterkę, zgłoś problem za pośrednictwem systemu Help Desk (przycisk "Wyślij zgłoszenie" powyżej). Z góry dziękujemy.

 

Członkowie SP DX Clubu (losowe zdjęcia z galerii):

Początek strony